Χελμός

Χτένια Χελμού

Rock, Mixed, Traditional

Η νότια κόψη του Χελμού εκτείνεται από το διάσελο του κυνηγού στην βάση της Ντουρντουβάνας έως το Νεραϊδάλωνο απέναντι από την μυθική Νεραϊδόραχη και αποτελεί μία από τις πιο όμορφες κόψεις που μπορεί κανείς να συναντήσει στην Ελλάδα. Οι πρώτες απόπειρες στην περιοχή χρονολογούνται από το 1958, από τους Γ. Μιχαηλίδη και Δ. Λιάγκο.

Η διαδρομή καλύπτει μια υψομετρική διαφορά 800μ, παρουσιάζει αλπικό χαρακτήρα και έχει ανάπτυγμα αρκετά χιλιόμετρα. Η δυσκολία βράχου, εάν δεν ξεφύγει κανείς από την κόψη, είναι περίπου III+, η ποιότητά του είναι ιδιαίτερα σαθρή και η γενική δυσκολία της ανάβασης AD/AD+.

Για την πρόσβαση στην περιοχή, από την εθνική οδό Αθήνας - Πάτρας, στρίβουμε για το Δερβένι μετά το Ξυλόκαστρο. Εκεί γεμίστε καύσιμα. Από το Δερβένι ξεκινάει ανηφορικός δρόμος προς το οροπέδιο Φενεού, πολύ καλής ποιότητας, ο οποίος μετά από μία ώρα μας οδηγεί στο χωριό Γκούρα, στην νοτιοδυτική πλευρά της Ζήρειας. Από εκεί κινούμαστε προς Καλύβια και μετά προς Πανόραμα. Πριν την είσοδό μας στο Πανόραμα, υπάρχει ταμπέλα του δασαρχείου Ξυλοκάστρου που μας οδηγεί σε χαρακτηριστικό χωματόδρομο προς τα δεξιά για το διάσελο του κυνηγού.

Από το διάσελο του κυνηγού έχουμε δύο επιλογές:

  • Στην πρώτη διασταύρωση που συναντάμε στρίβουμε δεξιά και αμέσως αριστερά. Προσπερνάμε ένα μπλε αντλιοστάσιο και μετά από λίγο φτάνουμε την βρύση του Κέρκενα, η οποία τρέχει νερό όλο τον χρόνο και προσφέρει χώρο για διανυκτέρευση. Ο δρόμος συνεχίζει ανηφορικός, προσεγγίζοντας πολύ κοντά το διάσελο και είναι τοπικά κακής ποιότητας. Φτάνουμε όσο ψηλότερα γίνεται για να γλιτώσουμε την υπόλοιπη ανηφόρα μέχρι το διάσελο (1 - 3 ώρες ανάβαση).
  • Στην πρώτη διασταύρωση που συναντάμε στρίβουμε αριστερά και συνεχίζουμε αγνοώντας την πρώτη αριστερή παράκαμψη, καθώς και την δεύτερη δεξιά (προς εκκλησάκι Αγίων Πάντων) και ανεβαίνουμε μέχρι το διάσελο του κυνηγού.

Το πρώτο τμήμα της κορυφογραμμής ξεκινά από το Διάσελο του κυνηγού και φτάνει μέχρι την κορυφή Γαρδίκι. Όλο το τμήμα αυτό είναι ορατό εξ αρχής και αποτελείται από διαδοχικούς μικρούς πύργους που ενώνονται μεταξύ τους με διάσελα. Ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με ένα συνεχές ανεβοκατέβασμα πάνω στην κόψη. Η τεχνική δυσκολία αρχικά είναι μικρή με περάσματα IIου βαθμού και προοδευτικά δυσκολεύει. Η κόψη σε κάποιο σημείο διακόπτεται από μεγάλο χαρακτηριστικό χαμηλό διάσελο - πλάτωμα. Εκεί αρχίζουμε την καταρρίχηση (III/III+) για αρκετά μέτρα μέχρι να βρούμε ένα σκουριασμένο καρφί με έναν ιμάντα, που μας οδηγεί λίγα μέτρα πιο κάτω στο πρώτο ραπέλ (R1). Εάν συνεχίσουμε την καταρρίχηση προς τα δεξιά (ανατολικά), πιθανώς να αποφύγουμε το ραπέλ. Στο σημείο ραπέλ θα βρούμε μία πλακέτα 8mm με ναυτικό κλειδί και δύο καρφιά. Το ραπέλ είναι 25μ (προσοχή γιατί πέφτουν πολλές πέτρες) και μας κατεβάζει σε μεγάλο διάσελο με γρασίδι, δεξιά του οποίου εκτείνεται η Γαϊδουρόραχη. Ακολουθεί ανηφορική πλαγιά που μας ανεβάζει πάλι σε εύκολη βράχινη κόψη. Μετά από αρκετή ώρα αντικρίζουμε ένα επιβλητικό μεγάλο βράχινο γκρίζο πύργο τον οποίο, αφού τον σκαρφαλώσουμε (III-), βρίσκουμε στην κορφή έτοιμο σημείο ραπέλ (R2) με ναυτικό κλειδί. Το ραπέλ είναι 50μ. Ο τελευταίος αυτός πύργος μπορεί να παρακαμφθεί και από τα δεξιά (ανατολικά) τραβερσάροντας στην βάση του, αφού βέβαια προηγηθεί η απαραίτητη καταρρίχηση για περίπου 10μ. Η κόψη μετά το ραπέλ συνεχίζεται ξερή και στενή με χαρακτηριστικό γκρίζο χρώμα και σάρες εκατέρωθέν της. Πεζοπορούμε για αρκετή ώρα πάνω στην ομαλή κόψη με στόχο την κορυφή Γαρδίκι (2182μ) που βλέπουμε μακριά στο βάθος (φέρει τριγωνομετρικό) και αποτελεί πολύ καλό σημείο bivouac με παχύ γρασίδι και όμορφη θέα.

Το πρώτο τμήμα της κορυφογραμμής ξεκινά από το Γαρδίκι και φτάνει μέχρι το Νεραϊδάλωνο. Το τμήμα αυτό της διαδρομής είναι και το πιο όμορφο. Η θέα είναι πλέον εντυπωσιακή. Εδώ η κόψη αποτελείται από ένα μεγάλο βράχινο συγκρότημα πύργων και ακολουθεί το χαρακτηριστικό οδοντωτό Στεφάνι (χτένι) που τερματίζει λίγο πριν το Νεραϊδάλωνο. Κατηφορίζουμε αρκετά μέχρι να φτάσουμε στην βάση του πρώτου συγκροτήματος. Αφού το σκαρφαλώσουμε μέχρι τα μισά (III-), τραβερσάρουμε από αριστερά και κατόπιν καταρριχόμενοι συνεχώς (ΙII+, πολύ σαθρά), φτάνουμε στο διάσελο όπου βρίσκεται η αρχή του στεφανιού. Εάν οργανώσουμε τρίτο σημείο ραπέλ γλιτώνουμε την καταρρίχηση. Από το σημείο αυτό και μετά απομένει να σκαρφαλώσουμε το στεφάνι, που εκτείνεται σε μια υψομετρική διαφορά 400μ. Εκατέρωθεν του χτενιού υπάρχουν σαθρές απότομες ορθοπλαγιές πράγμα που κάνει την τραβέρσα προβληματική. Κινούμαστε πάνω στην κόψη και ανά τακτά διαστήματα έχουμε τοπική δυσκολία III+, με σημεία ελαφρώς εκτεθειμένα και σαθρό βράχο, ενώ το βέλτιστο δρομολόγιο ίσως μας προβληματίσει. Δεν πρέπει να μας παρασύρουν κάποιες χαρακτηριστικές γιδόστρατες που τραβερσάρουν αριστερά από τα χτένια διότι στο τέλος θα πρέπει - καθώς θα είμαστε κουρασμένοι - να καλύψουμε τα χαμένα μέτρα σκαρφαλώνοντας αρκετές σαθρές σχοινιές (IV). Τερματίζουμε στο Νεραϊδάλωνο στα 2300μ περίπου.

Γενικά, όλη η κόψη μπορεί να γίνει και μοναχικά. Στα πιο δύσκολα σημεία μπορούμε να κινούμαστε παράλληλα με ασφάλιση εν κινήσει. Εάν γίνονται ρελέ και τοποθετούνται ενδιάμεσες ασφάλειες καθυστερούμε δραματικά, ενώ θα πρέπει να κουβαλάμε και πολλά περισσότερα υλικά. Υπολογίζουμε συνολικά 10 - 14 ώρες διάρκεια για ολόκληρη τη διάσχιση. Πρέπει τέλος να σημειωθεί, ότι για την επανάληψη της διαδρομής το χειμώνα, όλα εξαρτώνται από τη ποσότητα και την ποιότητα του χιονιού, πράγμα που μπορεί να διαφοροποιήσει κατά πολύ την δυσκολία.

Αν υπάρξει ανάγκη εγκατάλειψης στο πρώτο τμήμα, αυτή μπορεί να γίνει είτε προς τα πίσω, είτε προς τα δυτικά, είτε προς τα ανατολικά, κατεβαίνοντας τις πλαγιές που μας βγάζουν σε δασικούς δρόμους και στάνες με νερό. Η εγκατάλειψη είναι πιο περιπετειώδης στο δεύτερο τμήμα της διαδρομής (μετά το Γαρδίκι) μιας και εκατέρωθεν της κόψης υπάρχουν γκρεμοί και ρεματιές άγνωστης κατάληξης. Πιθανόν η εγκατάλειψη να γίνεται με πορεία προς τα πίσω, αλλά σίγουρα θα έχει πολλές δυσκολίες.

Ο εξοπλισμός που πρέπει να έχουμε μαζί μας εξαρτάται από τον τρόπο κίνησης που θα επιλέξουμε. Σε γενικές όμως γραμμές προτείνονται τα ακόλουθα:

  • Μικρό σακίδιο 30 - 40lit
  • Για την παράλληλη κίνηση 3 - 4 καρφιά, 5 καραμπίνερ, μερικοί ιμάντες, ένα σχοινί (1/2) 50μ και σφυρί (προαιρετικά δεύτερο σχοινί για τα ραπέλ, τα οποία συντηρήθηκαν το 1999 με πλακέτες και ιμάντες)
  • Εξοπλισμός bivouac, φακός
  • Μικρό φαρμακείο, κράνος και μπατόν
  • Χάρτης της κόψης
  • Νερό 4 - 5 lit ανά άτομο σε περίοδο ζέστης (υπάρχει νερό μόνο στο χιονοδρομικό και στην Μαυρόλιμνη, πριν τα ύδατα της Στυγός)
  • Ένα καλό ζευγάρι trekking παπούτσια με το οποίο μπορούμε να σκαρφαλώσουμε (όχι αναρριχητικά παπούτσια)

Όταν βγούμε υψίπεδα του Νεραϊδάλωνου, αν θέλουμε να συνεχίσουμε, κινούμαστε προς την ψηλή κορφή και μετέπειτα δυτικά - βορειοδυτικά (αζιμούθιο 290), για να συναντήσουμε τον χωματόδρομο που μας κατεβάζει στο καταφύγιο (στα 2100m) και διανυκτερεύουμε εκεί. Εάν όχι, προτιμάμε μια μικρή απάνεμη χούνη που υπάρχει κάτω από την κορφή.

Η επιστροφή είναι ένα από τα δύσκολα μέρη της διαδρομής. Θα πρέπει να προβλέψουμε να υπάρχει όχημα που θα μας περιμένει στο χιονοδρομικό. Κατόπιν πρέπει να μεταβούμε στην Κλειτορία (δυτικά του Χελμού), από εκεί στα Λυκούρια και κατόπιν στα Καλύβια - Πανόραμα. Αφού ανεβούμε πάλι την ανηφόρα, θα παραλάβουμε το άλλο αμάξι που έχουμε αφήσει εκεί (30 - 35 Χμ). Εναλλακτική λύση είναι η κατάβαση στο χωριό Περιστέρα από τα ύδατα της Στυγός και από εκεί πάλι με δεύτερο αυτοκίνητο μεταβαίνουμε στα Καλύβια - Πανόραμα.

Από το Γαρδίκι κοιτώντας προς τα πίσω

Το δεύτερο ραπέλ

Στο διάσελο πριν το χτένι του Στεφανιού

Χάρτης 1:50000 - Ισοδιάσταση 20μ

Πηγή: Κορφές τ. 140, Ανεβαίνοντας τ. 33
Φωτογραφίες:
Μετάφραση:
Επιμέλεια: Routes.gr
Περιοχή: Χελμός
Τοποθεσία:
Δημοσίευση: 2003-05-01
Τροποποίηση: 2011-05-27