Όλυμπος

Κόψη Ναούμ (Ξερολάκκι)

Rock, Mixed, Traditional

Η "Κόψη Ναούμ" (AD+, 2500μ), ή "Ξερολάκκι" όπως είναι γνωστότερη, σκαρφαλώθηκε για πρώτη φορά στις 15-16/7/1975 από τους Α. Σπανούδη - Π. Τυρνινή - Π. Μποτίνη - Ε. Ελευθεριάδη.

Την πρώτη φορά η διαδρομή σκαρφαλώθηκε σε 17ω, αφήνοντας 11 καρφιά. Στις 10/7/1977 προστέθηκε από τους Α. Σπανούδη - Ε. Ελευθεριάδη και το κάτω κομμάτι της κόψης, γνωστό σαν "Πόδι του Ναούμ" (D, 230μ), που αποτελεί την φυσική αρχή της κόψης, ολοκληρώνοντας έτσι τη διαδρομή. Το τμήμα αυτό σκαρφαλώθηκε σε 4,5ω αφήνοντας 5 καρφιά.

Η πρώτη πιο ολοκληρωμένη επανάληψη θεωρείται αυτή που έγινε τον Οκτώβριο του 1978 από τους Π. Σκουτέλη - Μ. Αρζόγλου - Β. Χατζηρβασάνη, οι οποίοι πραγματοποίησαν παραλλαγή στο "Πόδι του Ναούμ", αφού χάραξαν μια πορεία αριστερά από την κλασική, ακολουθώντας τη γραμμή ακριβώς πάνω στην κόψη. Η πρώτη χειμερινή επανάληψη της κόψης, χωρίς το "Πόδι του Ναούμ", έγινε στις 25-26/12/1975 από τους Β. Γεωργιάδη - Α. Σπανούδη - Π. Τυρνινή. Τέλος, η πρώτη μοναχική χειμερινή ανάβαση έγινε από τον Μ. Τσουπρά.

Η διαδρομή, με υψομετρική διαφορά 1100μ και ανάπτυγμα 2500μ, πήρε το όνομά της από το Ξερολάκκι, το μεγάλο ρέμα που ξεκινά από τα Καζάνια, χαράζοντας όλη την βορινή πλευρά του βουνού και βρίσκεται δεξιά της διαδρομής, ενώ στα αριστερά της κατεβαίνει το ρέμα του Μπαρμπαλά.

Η πρόσβαση στην περιοχή γίνεται από την Κατερίνη, ακολουθώντας τον δρόμο προς Ελασσόνα. Σε κάποιο σημείο συναντάμε διασταύρωση προς τα αριστερά για το χωριό Πέτρα, το οποίο απέχει 7Χμ. Μετά την έξοδο από το χωριό, συναντάμε μία στάνη από την οποία αρχίζει δασικός δρόμος που βρίσκεται σε καλή κατάσταση, ώστε να μπορεί να τον διασχίσει ένα κοινό αυτοκίνητο, και τον ακολουθούμε. Στα 4,7Χμ συναντάμε διασταύρωση αριστερά την οποία και παραβλέπουμε. Στα 8,2Χμ συναντάμε σταυροδρόμι που επίσης παραβλέπουμε. Στα 10,2Χμ στην δεξιά πλευρά του δρόμου υπάρχει πηγή με νερό σε όλη τη διάρκεια του χρόνου καθώς και ένα εγκαταλελειμμένο πυροφυλάκιο. Στα 11,2Χμ συναντάμε διασταύρωση αριστερά στην οποία και στρίβουμε. Ο δρόμος που αφήνουμε συνεχίζει ευθεία προς το χωριό Κοκκινοπλός. Στα 17,9Χμ συνεχίζουμε προς τα αριστερά παραβλέποντας ένα δρόμο που στρίβει δεξιά. Στα 19,7Χμ έχουμε φτάσει στο σημείο όπου ο δρόμος κάνει μια κλειστή στροφή (φουρκέτα) καθώς συναντά το ρέμα του Ξερολακκίου. Από εδώ θα ξεκινήσουμε με τα πόδια για την τελική προσέγγιση της κόψης. Αν περπατήσουμε για λίγα μόνο λεπτά μέσα στο ρέμα και προς τα πάνω, στη δεξιά πλευρά του θα συναντήσουμε 2 - 3 κοιλώματα στον βράχο, σαν σπηλιές, ένα ωραίο σημείο για διανυκτέρευση, εάν φυσικά έχουμε φτάσει εκεί βράδυ. Ο συνολικός χρόνος που απαιτείται από την Κατερίνη έως εδώ είναι περίπου 1,5ω - 2ω γι' αυτό είναι προτιμότερο η προσέγγιση να γίνει το απόγευμα της προηγούμενης, για να έχουμε όλη την επόμενη μέρα για την διαδρομή, ειδικά το χειμώνα που το αυτοκίνητο λόγω χιονιού μπορεί να μην φτάσει έως εκεί και θα χρειαστεί να περπατήσουμε. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει η εναλλακτική λύση να επικοινωνήσουμε τηλεφωνικά με το χωριό Φωτεινά, ώστε με κάποιο αντίτιμο, να φροντίσουν για τη μεταφορά μας οι κάτοικοι του χωριού (με όχημα 4x4).

Η πιο συνηθισμένη επανάληψη της διαδρομής είναι αυτή που παρακάμπτει το "Πόδι του Ναούμ" και ξεκινά από το ορόσημο, όπου βρίσκεται και το πρώτο ραπέλ και έχει έξοδο από τις "Πόρτες". Στο ορόσημο φτάνουμε ανεβαίνοντας στη ράχη αριστερά από το ρέμα, αρχικά με κατεύθυνση νότια - νοτιονατολικά μέχρι να φτάσουμε να κοιτάμε τα Καζάνια, κατόπιν στρίβουμε αριστερά με κατεύθυνση ανατολικά, μέχρι να συναντήσουμε συγκρότημα βράχων, τους οποίους με μεγάλη στροφή προς τα βορειονατολικά παρακάμπτουμε από αριστερά. Συνεχίζουμε ευθεία πάνω όπου σιγά - σιγά τελειώνει το δάσος, για να οδηγηθούμε, περνώντας προς το τέλος κάποια βράχια, προς το υψηλότερο σημείο, στο ορόσημο της κορυφής.

Εάν θέλουμε να πραγματοποιήσουμε ολοκληρωμένη επανάληψη της διαδρομής, πρέπει να συνεχίσουμε περίπου 200μ μετά τη στροφή και πάνω στο δρόμο για να συναντήσουμε την αρχή του πρώτου μέρους της κόψης, το "Πόδι του Ναούμ".

Για την αναρρίχηση στο "Πόδι του Ναούμ" αρχίζουμε αριστερά από ένα δέντρο κοντά σε σάρα με κλίση. Ανεβαίνουμε μια λωρίδα με κατεύθυνση λοξά δεξιά μέχρι μία κόψη. Μετά στρίβουμε ίσια επάνω στην κόψη σε πεδίο με αρνητικά πιασίματα, ένα βήμα σε σαθρά (IV+) και συνεχίζουμε στο χείλος της κόψης σε εύκολο πεδίο (III) ώσπου φτάνουμε σε χορταριασμένο ζωνάρι. Μετά από ένα εύκολο μήκος σχοινιού βγαίνουμε στη βάση λείας πλάκας με αρνητικά πιασίματα. Περνάμε την πλάκα με βήματα ισορροπίας (V) και συνεχίζουμε σε χορταριασμένο λούκι επί πολλά μήκη σχοινιού (από II+ έως III) και φτάνουμε στο ορόσημο της κορυφής.

Στο ορόσημο της κορυφής βρίσκεται το πρώτο ραπέλ. Από μία πλακέτα και ένα καρφί, συνδεδεμένα μεταξύ τους με συρματόσχοινο και ένα ναυτικό κλειδί κατεβαίνουμε για 35μ. Από εδώ ξεκινά η κόψη του πρώτου μεγάλου πύργου. Ανεβαίνουμε περπατώντας δεξιά της κόψης για μήκος περίπου 2 - 3 σχοινιών, όπου συναντάμε μία πλάκα που χρειάζεται αναρρίχηση (IV+) για μερικά μόνο μέτρα. Συνεχίζουμε περπατώντας αριστερότερα, πλησιάζοντας περισσότερο την κόψη. Καθώς η κόψη αρχίζει να γίνεται λιγότερο ανηφορική φτάνουμε σε αδιέξοδο, κάτι σαν μπαλκόνι, απ' όπου έχουμε μια πανοραμική θέα της υπόλοιπής διαδρομής μέχρι και τις παρυφές του Οροπεδίου των Μουσών και του Προφήτη Ηλία. Κατευθυνόμαστε δεξιά και αρχίζουμε να κατεβαίνουμε, περνώντας από σημείο διανυκτέρευσης για 2 - 3 άτομα, μέχρι να βρούμε, προς τα νότια, ένα στενό (περίπου 3μ) διάσελο, ώστε να περάσουμε απέναντι και να συνεχίσουμε πιο προσεκτικά στην κόψη που αρχίζει να γίνεται πιο στενή. Τελικά φτάνουμε σε ένα ακόμη απότομο σημείο όπου υπάρχει το δεύτερο ραπέλ από δύο καρφιά.

Για τους πιο έμπειρους και ριψοκίνδυνους υπάρχει η δυνατότητα καταρρίχησης από ένα κάθετο και εκτεθειμένο μικρό (8μ) λούκι στα αριστερά. Μετά από λίγο η κόψη αρχίζει να κατηφορίζει ελαφρά, όλο και πιο στενή, ώσπου καταλήγει σε λεπτό χτένι όπου για να το περάσουμε το καβαλάμε (10μ). Στο τέλος του, που είναι και η άκρη του τελευταίου πύργου της κόψης, βρίσκεται και το τελευταίο ραπέλ της διαδρομής. Το ραπέλ πρέπει να γίνεται προς τα αριστερά, καθώς κοιτάμε προς τα πάνω, περνώντας τα σχοινιά από ένα V που κάνει ο βράχος. Υπάρχει δυνατότητα να παρακάμψουμε το ραπέλ κάνοντας καταρρίχηση από μία ράμπα προς τα αριστερά και λίγο μετά το λεπτό χτένι. Αυτόν τον δρόμο ακολούθησαν και οι ανοίξαντες την διαδρομή. Κατεβαίνουμε για 50μ περίπου και βρισκόμαστε στην αριστερή πλευρά του πύργου. Εδώ βρίσκεται ένα πολύ καλό σημείο διανυκτέρευσης, αφού φτάνουμε σε μια μεγάλη πλαγιά. Τώρα τελειώνουν οι δυσκολίες της κόψης καθώς αρχίζουμε να περπατάμε, αρχικά, στην αριστερή πλευρά της. Από μόνη της η κόψη θα μας οδηγήσει στην δεξιά πλευρά, για να αρχίσουμε να κινούμαστε σε κεκλιμένες πλάκες με κατεύθυνση λοξά προς τα κάτω, ώστε να συναντήσουμε εύκολο λούκι (20μ) το οποίο και κατεβαίνουμε. Αν γυρίσουμε λίγο προς τα δεξιά, μετά το τέλος της κατάβασης, θα δούμε μια μικρή υπερυψωμένη σπηλιά που αποτελεί πολύ καλό σημείο διανυκτέρευσης.

Σε περίπτωση χειμερινής επανάληψης και ανάλογα με την ποιότητα του χιονιού, μπορούμε να συνεχίσουμε χωρίς να περάσουμε στα δεξιά της κόψης, παρακάμπτοντας όμως έτσι τη σπηλιά. Ο ανήφορος μας οδηγεί στην βάση ενός μεγάλου πύργου. Τον τραβερσάρουμε από τα αριστερά και συνεχίζουμε μέχρι έναν μικρότερο πύργο τον οποίο επίσης τραβερσάρουμε από τα αριστερά. Η κόψη εδώ τελειώνει, σε ένα ακόμη πιθανό σημείο διανυκτέρευσης και πλέον μας μένει η έξοδος στο οροπέδιο. Αυτή γίνεται με τρεις τρόπους, ανάλογα με τις συνθήκες και τις δυνάμεις που μας έχουν απομείνει. Ο πρώτος τρόπος είναι η χειμερινή έξοδος, η οποία ακολουθεί το λούκι (80° IV+, 50μ) που βρίσκεται μπροστά μας και βγάζει πίσω από το καταφύγιο Γιώσος Αποστολίδης. Ο δεύτερος τρόπος είναι η έξοδος της διαδρομής όπως έγινε κατά την πρώτη ανάβασή της, η οποία γίνεται με αναρρίχηση από δίεδρο (V+, 50μ) λίγο δεξιότερα από την χειμερινή έξοδο, όπου υπάρχουν μερικά παλιά καρφιά και επίσης οδηγεί πίσω από το καταφύγιο. Ο τρίτος τρόπος είναι να συνεχίσουμε τραβερσάροντας δεξιά, με κατεύθυνση τις Πόρτες (το διάσελο ανάμεσα σε Τούμπα και Στεφάνι). Η τραβέρσα αυτή απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή το χειμώνα, για την αποφυγή πρόσκλησης χιονοστιβάδας ή πτώσης στην απότομη πλαγιά. Η έξοδος από την τραβέρσα μπορεί να γίνει από εύκολο λούκι (II) που οδηγεί στην πλαγιά της Τούμπας ή να συνεχίσουμε την τραβέρσα μέχρι τις Πόρτες για ακόμα ευκολότερη έξοδο. Από τις Πόρτες τα καταφύγια απέχουν μόνο 5λ με κατεύθυνση βορειοανατολική.

Είναι βασικό να γνωρίζουμε ότι σε όλο το μήκος της κόψης μετά το ορόσημο, δεν μπορούμε να υποχωρήσουμε παρά μόνο στην αρχή, από το διάσελο μετά το πρώτο ραπέλ, καθώς και στο τέλος, μετά το τελευταίο ραπέλ, κάνοντας διαδοχικά ραπέλ από δέντρα (υπάρχουν ιμάντες από παλαιότερες υποχωρήσεις) αφού η πλαγιά είναι απότομη. Σε κάθε περίπτωση, για υποχώρηση κατεβαίνουμε προς τα αριστερά, όπως κοιτάμε το οροπέδιο, ώστε να καταλήξουμε στο ρέμα του Μπαρμπαλά και από εκεί προς τα κάτω για να φτάσουμε στον δασικό δρόμο. Στο πρώτο μέρος, το "Πόδι του Ναούμ", η υποχώρηση γίνεται πάντοτε προς τα δεξιά.

Για να επιστρέψουμε στο αυτοκίνητό μας, η επιστροφή μπορεί να γίνει από το ρέμα του Ξερολακκίου, στο οποίο φτάνουμε κατεβαίνοντας ευθεία κάτω από τις Πόρτες, ακολουθώντας σημαδεμένο μονοπάτι. Αφού φτάσουμε στον πάτο των Καζανιών το ρέμα μας οδηγεί μόνο του.

Να σημειωθεί ότι σε περίπτωση χειμερινής επανάληψης θα χρειαστεί τουλάχιστον ένα bivouac και ότι οι απαιτήσεις της διαδρομής αυξάνονται κατακόρυφα, πράγμα που την κάνει απρόσιτη για κάποιον που δεν έχει μεγάλη πείρα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως το καλοκαίρι ενδείκνυται για αρχάριους. Η δυσπρόσιτη περιοχή και το μικροκλίμα του βουνού, που μπορεί να δημιουργήσει ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες, αλλά και η δύσκολη υποχώρηση ή η μεγάλη επιστροφή από το οροπέδιο ευθύνονται για τη σοβαρότητα της διαδρομής.

Ένας δρόμος υποχώρησης από την κόψη που εξοπλίστηκε από μέλη του ΣΕΟ Κατερίνης, βρίσκεται στο δεύτερο μεγάλο πύργο, πριν το δεύτερο ραπέλ της διαδρομής. Είναι δυο πλακέτες με κρίκους πάνω στη ράχη, από την πλευρά των Καζανιών, από όπου γίνεται το πρώτο ραπέλ. Ένα δεύτερο ραπέλ γίνεται πάλι από ρελέ με δύο πλακέτες, ενώ χαμηλότερα σε χαρακτηριστική πλαγιά υπάρχει μια ακόμη πλακέτα που βοηθά το κατέβασμα μέχρι το δάσος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται το χειμώνα, αφού είναι άγνωστο τι από όλα αυτά θα είναι ορατό. Επίσης, δεν είναι γνωστή η επικινδυνότητα για χιονοστιβάδα από αυτή την πλευρά.

Πανοραμική άποψη της κόψης.

Η "Κόψη Ναούμ" όπως φαίνεται από την κόψη του Μπαρμπαλά.

Η κόψη όπως φαίνεται από το ορόσημο. Το "X" δείχνει σημείο bivouac.

Μέρος της κόψης με τα μπλε βέλη να δείχνουν σημεία διαφυγής. Στο βάθος διακρίνεται ο δασικός δρόμος.

Μέρος της κόψης και η κορυφή του οροπεδίου όπως φαίνονται από το Ορόσημο. Η χάραξη δείχνει το δρόμο μετά το τελευταίο ραπέλ. Διακρίνονται οι παραλλαγές αριστερά και δεξιά της κόψης καθώς και οι τρεις έξοδοι της διαδρομής προς το οροπέδιο.

Σημείο υποχώρησης που εξοπλίστηκε από τον ΣΕΟ Κατερίνης.

Πηγή: Ανεβαίνοντας τ. 4 - τ. 12, Θ. Μάστακας
Φωτογραφίες:
Μετάφραση:
Επιμέλεια: Routes.gr
Περιοχή: Όλυμπος
Τοποθεσία:
Δημοσίευση: 2003-05-01
Τροποποίηση: 2011-05-27