Το Βελούχι ή Τυμφρηστός (2313μ) είναι το 17o υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, το οποίο δεσπόζει πάνω από την πόλη του Καρπενησίου, στον νομό Ευρυτανίας, στην Στερεά Ελλάδα. Η υψηλότερη κορυφή του βουνού είναι το Σεϊντάνι, κάτω από την οποία βρίσκεται το Χιονοδρομικό Κέντρο Βελουχίου, το ορειβατικό καταφύγιο και η αλπική λίμνη, ενώ από τις πλαγιές του πηγάζουν, εν μέρη, οι ποταμοί Καρπενησιώτης και Σπερχειός.
Οι πρόποδες του βουνού κατοικούταν κατά την Ελληνιστική εποχή, με τον «Θησαυρό του Καρπενησίου» να αντιπροσωπεύει τις δεξιότητες των χρυσοχόων της περιοχής, καθώς και τον πλούτο των πελατών τους. Σύμφωνα με την μυθολογία, στο Καρπενήσι βασίλεψε ο Εύρυτος, του οποίου το τόξο χρησιμοποίησε ο Οδυσσέας για να σκοτώσει τους μνηστήρες της Πηνελόπης.
Σήμερα το Βελούχι αποτελεί κυρίως προορισμό φυσιολατρικού τουρισμού τεσσάρων εποχών, με έμφαση στην πεζοπορία και άλλες αμιγώς τουριστικές δραστηριότητες. Δημοφιλείς σήμερα είναι οι πεζοπορικές διαδρομές των κορυφών καθώς και η ορειβατική χιονοδρομία, ενώ σημαντική είναι η έλλειψη ανεπτυγμένων πεδίων αναρρίχησης βράχου.
Πρόσβαση
Η πρόσβαση στο Βελούχι πραγματοποιείται κυρίως από το Καρπενήσι, ακολουθώντας τον επαρχιακό δρόμο που ανεβαίνει έως το χιονοδρομικό κέντρο.
Η συνήθης προσέγγιση για το Καρπενήσι είναι από τα ανατολικά, ακολουθώντας την Ε.Ο. Λαμίας - Καρπενησίου και διασχίζοντας την Ράχη Τυμφρηστού μέσω σήραγγας. Εναλλακτικά η πρόσβαση από την Δυτική Ελλάδα είναι δυνατή μέσω της Ε.Ο. Αγρινίου - Καρπενησίου και του ορεινού περάσματος των Κορυσχάδων.
Διαμονή
Στην θέση Διαβολότοπος, δίπλα στο χιονοδρομικό κέντρο και σε υψόμετρο 1875μ, βρίσκεται το ορειβατικό καταφύγιο Βελουχίου «Α. Λευκαδίτης», το οποίο ανακαινίστηκε το 2024 και έχει χωρητικότητα 30 κλινών.
Αναρριχητική δράση
Το Βελούχι είναι ένα εμβληματικό βουνό το οποίο αποτέλεσε κέντρο ανάπτυξης του σκι και της χειμερινής πεζοπορίας, αλλά το οποίο δεν κέρδισε το ενδιαφέρον αναρριχητών και αλπινιστών. Λιγότερες από 10 αναρριχητικές διαδρομές έχουν καταγραφεί στον ορεινό όγκο, οι οποίες ποικίλουν τόσο σε δυσκολία από PD έως VI+ και σε ανάπτυγμα από 38μ έως 800μ. Οι κύριες ορθοπλαγιές του Βελουχίου έχουν νότιο προσανατολισμό ενώ τα πετρώματα του βουνού είναι ασβεστολιθικά.
Το Βελούχι προσφέρει κυρίως μικτό πεδίο, στην εντυπωσιακή βραχώδη ορθοπλαγιά του γιγαντιαίου λουκιού της κορυφής, αλλά και μεμονωμένες παραδοσιακές διαδρομές στον σχηματισμό της Πέτρας. Χαρακτηριστική φυσική γραμμή αποτελεί το «Κεντρικό λούκι» (PD, 800μ) του οποίου η δυσκολία και επικινδυνότητα μεταβάλλονται δραματικά ανάλογα με την χιονοκάλυψη. Αντίστοιχους προβληματισμούς επιφέρουν και οι μοντέρνες διαδρομές στην ορθοπλαγιά, όπως η «Νίκα - Κουτσούμπη» (ΙΙ PD+ Μ2+ 40°, 200μ), κυρίως λόγω των εκτεθειμένων εξόδων. Ασφαλέστερη και μοναδική εναλλακτική ξηρού πεδίου αποτελεί η «Πτώση» (VI+, 38μ) στην Πέτρα.
Ο βράχος του Βελουχίου είναι ιδιαίτερα σαθρός και χαρακτηρίζεται από δυσκολίες ασφάλισης καθώς και από την μεγάλη συχνότητα λιθοπτώσεων, κυρίως στα μεγαλύτερα υψόμετρα.
